Lukarna baryłkowa – konstrukcje ciesielskie

Rys. nr 1. Geometria lukarny baryłkowej.
Rys. nr 1. Geometria lukarny baryłkowej. 

Lukarna baryłkowa (okrągła) jest bardzo eleganckim rozwiązaniem architektonicznym. Niegdyś stanowiła element ozdobny jedynie w dużych obiektach pałacowych lub użyteczności publicznej. Generalnie trend ten utrzymał się do dziś, aczkolwiek lukarna baryłkowa zdarza się również w projektach domów jednorodzinnych.

Geometria

Lukarna baryłkowa przykryta jest dachem w kształcie wycinka walca, a dach lukarny przenika się z połacią dachu głównego w linii kosza (1) [Rys. nr 1]. Linia kosza ma kształt fragmentu elipsy (linia przenikania walca z płaszczyzną połaci dachu głównego), od frontu dach lukarny zakończony jest okapami szczytowymi (2), zaś połączenie dachu ze ścianami lukarny stanowi linię okapu (3).

Rys. nr 2. Geometria lukarny baryłkowej.
Rys. nr 2. Geometria lukarny baryłkowej.

W zależności od promienia walca oraz szerokości samej lukarny spotyka się dwie odmiany [Rys. nr 2]:
1. Promień łuku dachu lukarny równy jest połowie szerokości lukarny;
2. Promień łuku dachu lukarny jest większy niż połowa szerokości lukarny.

Rys. nr 3. Lukarna baryłkowa, konstrukcja na krążynach.
Rys. nr 3. Lukarna baryłkowa, konstrukcja na krążynach.

W pierwszym, klasycznym rozwiązaniu nie występują okapy (wysunięcia dachu poza obrys ścian), dach lukarny przechodzi w ściany. Drugie rozwiązanie może być stosowane zarówno z okapem, jak i bez niego. Większy promień łuku pozwala na wypuszczenie krążyn (łukowatych krokwi) poza obrys ścian lukarny. Lukarna baryłkowa wymaga pełnego deskowania, a jej kształt i forma sprawia, że jest idealna dla elastycznych materiałów pokryciowych, takich jak blachy i gonty bitumiczne.

Konstrukcja

Wśród różnych typów konstrukcji lukarny baryłkowej często stosowane są dwa podstawowe rozwiązania. Pierwsze z nich oparte jest na wykorzystaniu krążyn [Rys. nr 3]. W tym przypadku szkielet konstrukcji lukarny stanowi ramka okna oraz dwie płatwie mocowane do podwójnych krokwi dachu głównego, a krótki wymian między podwójnymi krokwiami umożliwia montaż wyciętej krokwi i deski koszowej. Konstrukcję dachu takiej lukarny stanowią krążyny, czyli krokwie w formie łuku. Metody wykonania krążyn bywają różnorodne – dla dachów z wyeksponowaną konstrukcją dachu krążyny wykonywane są w formie łuków z drewna klejonego. W przypadku zakrytych konstrukcji krążyny zwykle wykonuje się z płyt drewnopochodnych, na przykład OSB3 lub sklejki wodoodpornej. Kształt wszystkich krążyn jest jednakowy, jedynie deska koszowa różni się kształtem od krążyn – fragment pierścienia elipsoidalnego. Regularny kształt dachu lukarny łatwiejsze jest deskowanie połaci po długości lukarny (prostopadle do krążyn).

Rys. nr 4. Lukarna baryłkowa, konstrukcja na pochylonych płatwiach.
Rys. nr 4. Lukarna baryłkowa, konstrukcja na pochylonych płatwiach.

Drugie z często spotykanych rozwiązań oparte jest na pochylonych płatwiach [Rys. nr 4]. W tym przypadku przy budowie szkieletu lukarny została wykorzystana płatew pośrednia dachu głównego, a płatwie lukarny oparte zostały na ramce okna oraz płatwi pośredniej dachu głównego. Zasadniczą konstrukcję lukarny stanowią pochylone płatwie – kształtujące krzywiznę dachu lukarny – oraz deska czołowa i koszowa – krążyny. Duże wymiary łuków wymuszają podział krążyn i oparcie ich w kluczu na belce kalenicowej. Zastosowanie takiego rozwiązania wymaga od wykonawcy doświadczenia we właściwym doborze ilości pochylonych płatwi oraz ich precyzyjnego montażu. Deska czołowa oraz koszowa stanowią w tym przypadku elementy konstrukcyjne, na których wsparte są płatwie, dlatego należy wykonać je zdecydowanie solidniej niż w pierwszym z proponowanych rozwiązań. Uzyskanie finalnego kształtu dachu w formie wycinka walca zazwyczaj realizowane jest za pomocą jednej lub dwu warstw sklejki wodoodpornej mocowanej do pochylonych płatwi. W przypadku dużych promieni łuku dachu zastosować można deskę boazeryjną mocowaną prostopadle do płatwi i w ten sposób uzyskać ciekawy efekt wizualny.
Lukarna baryłkowa – konstrukcje ciesielskie 4 Lukarna baryłkowa – konstrukcje ciesielskie 5 Lukarna baryłkowa – konstrukcje ciesielskie 6 Lukarna baryłkowa – konstrukcje ciesielskie 7 Lukarna baryłkowa – konstrukcje ciesielskie 8 Lukarna baryłkowa – konstrukcje ciesielskie 9 Lukarna baryłkowa – konstrukcje ciesielskie 10
Literatura:
1. Franz Kramer – Grundwissen des Zimmerers
2. Hans-Jürgen Sterly, Horst Böttcher, Heino Walter – Ceramiczne pokrycia dachowe – szczegóły wykonawcze
3. Ernst Neufert – Podręcznik Projektowania architektoniczno-budowlanego
4. J. Pogorzelski, L. Urban – Ustroje budowlane, cześć II – konstrukcje drewniane
5. Janusz Kotwica – Konstrukcje drewniane w budownictwie tradycyjnym

Autorzy:
mgr inż. Piotr Leń – Dietrich’s Polska
Piotr Głowacki – student – SGGW Warszawa
Piotr Jaczewski – student – SGGW Warszawa


Data utworzenia: 20.05.2008


Komentarze

  • Magda napisał(a):

    Elegancka lukarna, niezbyt często spotykana i bardzo efektowna. Nie każdy fachowiec jednak sobie poradzi z jej wykonaniem.

  • Tomasz napisał(a):

    Lukarna sama w sobie jest ciekawym wyróżnikiem. Jako posiadacz lukarny niestety nie jest to lukarna baryłkowata jestem zadowolony, gdyż dzięki niej poddasze stało się bardziej przyjazne i łatwiej można korzystać z okna chociażby patrząc na okoliczne łąki. Jest też praktyczna chociażby z tego powodu że nieco niweluje pochyłe przestrzenie dachu, dzięki czemu w sypialniach tam znajdujących się można normalnie poruszać się. Okna dachowe nie dają takiej swobody.

dołącz do dyskusji

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *


Podobne artykuły