Drewno przyszłości – wnioski z konferencji SEDG na Budmie 2025

Król Kazimierz Wielki zastał Polskę drewnianą, a zostawił murowaną. W ten sposób wytyczył drogę postępu, która na wieki skazała drewno na wygnanie. Nie było już dla niego miejsca w miastach – jako materiał spadło do rangi budulca nietrwałych domów letniskowych. Dziś wznosi się z niego kilkukondygnacyjne apartamentowce, szkoły, parkingi wielopoziomowe, a nawet polską stację badawczą na Antarktydzie. Podczas tegorocznej konferencji Stowarzyszenia Energooszczędne Domy Gotowe (SEDG), odbywającej się w ramach Budmy 2025, zaprezentowano wiele przykładów na to, jak zmieniło się podejście do konstrukcji drewnianych zarówno technologicznie, jak i mentalnie.

Ogień nie straszny drewnu

Bezpieczeństwo pożarowe to jeden z najczęściej podnoszonych tematów przy okazji budownictwa drewnianego. Na konferencji przywołano eksperyment zorganizowany w 2020 r. przez ITB i PSP w Pionkach, który pokazał, że odpowiednio zaprojketowane i zabezpieczone drewno zachowuje się w ogniu w sposób przewidywalny – zwęgla się od zewnątrz, nie topi, nie kapie i nie traci nośności tak szybko jak stal. Co istotne, nowelizacja przepisów z 2024 roku dopuszcza wykonywanie ścian oddzielenia pożarowego z drewna litego oraz klejonego warstwowo – niestety w ograniczonym zakresie, głównie w budynkach niskich. Nad zmianą tych przepisów nieustannie pracują przedstawiciele SEDG.

Szczególną uwagę poświęcono także detalom projektowym, np. konieczności osłania nia stalowych łączników w konstrukcjach CLT. Metalowe elementy, pozostawione bez obudowy, mogą zbyt szybko ulegać odkształceniom pod wpływem temperatury, co zmniejsza bezpieczeństwo konstrukcji. Tymczasem drewno, mimo że palne, reaguje na ogień w sposób bardziej przewidywalny, dzięki tworzeniu zwęglonej warstwy izolacyjnej.

Prefabrykacja, czyli jakość z fabryki

Odpowiedzią na zmienność jakości materiałów jest standaryzacja i prefabrykacja – podejście szczególnie silne w krajach takich jak Szwecja czy Austria. Karina Kucharska (MOD21), która ma ogromne doświadczenie projektowe na rynku niemieckim zwróciła uwagę, że w polskim kontekście wciąż zbyt rzadko traktuje się budowę jako proces przemysłowy – z jasno zdefiniowanymi etapami, kontrolą jakości i ograniczeniem improwizacji na etapie montażu. Wciąż zdecydowana większość budynków wielokon dygnacyjnych z drewna musi przejść etap uzyskiwania od Ministra odstępstwa od Warunków Technicznych w fazie projektowej. W tym kontekście zaprezentowano przykład apartamentowca Habitat 19 w Zabrzu – budynku wielorodzinnego, którego konstrukcja opiera się na prefabrykowanych modułach CLT. Obiekt powstaje na żelbetowym cokole, a jego forma została tak zaprojektowana, by harmonijnie współistnieć z historyczną zabudową – stąd elewacja z czerwonego klinkieru.

Od Górnego Śląska po Antarktydę

Równie interesujący jest projekt nowej stacji badawczej PAN na Antarktydzie, realizowany obecnie przez firmę Andrewex. W ekstremalnym klimacie i niemal całkowitym braku sezonu budowlanego, wybrana jako najlepsza została technologia sucha, oparta na prefabrykacji.

Główna konstrukcja stacji zostanie wykonana z drewna klejonego warstwowo o wilgotności 15–18%, a ściany i stropy z paneli CLT oraz belek klejonych. Ze względu na warunki atmosferyczne konieczne było zastosowanie paroizolacji o zmiennym oporze dyfuzyjnym, która umożliwi „oddychanie” przegrodom bez ryzyka kondensacji. Dach obiektu zostanie obciążony specjalnymi płytami wiórowo-cementowymi, które tłumią hałas spowodowany przez silne wiatry i zapobiegają wpadaniu konstrukcji w rezonans. Zespół projektowy musiał uwzględnić również unikalne zjawiska, takie jak migracja wilgoci wewnątrz przegrody, powodowana różnicą temperatur między wnętrzem a zewnętrzem budynku.

Belka w oczach niedowiarków

Nowością zaprezentowaną na konferencji była hybrydowa belka stropowa HBS, opracowana przez firmę Woodcore i testowana na Politechnice Śląskiej. Jej konstrukcja łączy drewno lite z płytą OSB, dzięki czemu możliwe są rozpiętości stropów nawet do 8 metrów, bez pogorszenia parametrów użytkowych.

Początkowo stosowane były pręty bazaltowe jako usztywnienie, jednak okazało się, że deklarowany przez producenta moduł sprężystości nie pokrywał się z wartościami rzeczywistymi. Problemy pojawiły się także przy klejeniu OSB – ze względu na zawartość żywic materiał miał niską adhezję. Problemy te jednak rozwiązano, a belki są obecnie wprowadzane do obrotu rynkowego.

W testach porównano również świerk i sosnę. Świerk wykazywał tendencję do łatwiejszego przecinania włókien w punkcie naprężenia, dlatego preferuje się sosnę jako materiał bardziej odporny na przeciążenia w układach stropowych.

Akustyka: pięta achillesowa prefabrykacji

Choć coraz więcej firm wdraża rozwiązania poprawiające komfort akustyczny w budynkach drewnianych, temat nadal pozostaje problematyczny. Polska branża dopiero zaczyna klasyfikować rodzaje dźwięków i sposoby ich tłumienia. Nadal często pokutuje przekonanie, że wystarczy wełna mineralna – tymczasem akustyka w budynkach wymaga znacznie bardziej zaawansowanych rozwiązań.

Dla porównania, w Szwecji już w latach Dla porównania, w Szwecji już w latach opracowano wytyczne projektowe dotyczące tłumienia zarówno niskich, jak i wysokich częstotliwości, w tym dźwięków uderzeniowych i przenoszenia bocznego. Dzięki temu możliwe jest projektowanie budynków z drewna bez kompromisów w zakresie komfortu użytkowania – czego wciąż brakuje na wielu polskich budowach.

Zeroemisyjność? Jeszcze nie teraz

Część konferencji poświęcona była próbie interpretacji pojęcia „zeroemisyjności”, które ma obowiązywać w nowych regulacjach po 2030 roku. Mimo udziału ekspertów, w tym dr Anny Partyki-Opieli, nie udało się przedstawić konkretnych metod implementacji tych zasad w praktyce.

W Polsce ESG zostało formalnie powiązane z Ustawą o rachunkowości, co oznacza, że nawet jeśli unijne regulacje ulegną zmianie, implementacja krajowa pozostanie bez zmian – dopóki ustawa nie zostanie znowelizowana. To rodzi ryzyko rozbieżności między oczekiwaniami inwestorów a realnymi wymogami formalno-prawnymi.

Drewno z przyszłością – pod warunkiem precyzji

Konferencja SEDG udowodniła, że drewno staje się jednym z kluczowych materiałów konstrukcyjnych współczesnego budownictwa – i będzie nim pod warunkiem, że zacznie być traktowane nie tylko jako alternatywa, ale jako pełnoprawny system projektowo-technologiczny.

Potrzeba jednak spójności: od projektowa nia, przez standaryzację, prefabrykację, aż po wdrożenie na placu budowy. Wiedza tech niczna, badania i precyzyjna inżynieria muszą iść w parze z inwestycyjną odwagą. Drewno to nie materiał „z problemem”, ale materiał „z potencjałem” – do wykorzystania już dziś.

I co Pan na to, królu Kazimierzu?