Drewno konstrukcyjne

Jak nie sprzedawać i nie kupować oraz nie stosować drewna konstrukcyjnego i wyrobów na nim bazujących – część 1

Złącze klinowe w lameli, wykorzystywanej w produkcji drewna klejonego warstwowo. Takie same złącza występują w drewnie litym, łączonym na złącza klinowe, opisanym w artykule.

Drewno i materiały konstrukcyjne na nim bazujące są coraz bardziej popularne. Nie idzie to w parze z wystarczającym wzrostem wiedzy uczestników procesu budowlanego, co powoduje że wyroby są produkowane, sprzedawane – a w rezultacie wbudowywane w sposób niezgodny z wiedzą techniczną i przepisami technicznobudowlanymi. Niniejszy artykuł wpisuje się w działania podejmowane w kraju na rzecz upowszechnienia właściwych zasad przygotowania i wprowadzania do obrotu drewna konstrukcyjnego i materiałów inżynierskich na bazie drewna, między innymi w działania Ministerstwa Środowiska podjęte we współpracy ze Stowarzyszeniem Energooszczędne Domy Gotowe i Stowarzyszeniem Czarna Woda.

Jednym z podstawowych problemów, skutkujących wbudowywaniem niezgodnego z projektem i/lub przepisami drewna, jest nazewnictwo, zapożyczane z obcych języków. Powoduje to, że niejednokrotnie nawet producenci sprawiają wrażenie, jakby nie do końca wiedzieli, co produkują i oferują. Dlatego też na początek parę słów o najpopularniejszych wyrobach. Na rynku dostępne są:

  1. Konstrukcyjne drewno lite, podlegające pod normę zharmonizowaną EN 14081 (w stanie prawnym na listopad 2018 r. jest to EN 14081-1+A1:2011). Należy pamiętać, że nie wolno stosować normy w polskiej wersji językowej PN-EN 14081- 1:2007, gdyż nie jest to norma zharmonizowana. Dodatkowo tłumaczenie polskie PN-EN 14081-1:2007 zawiera stwierdzenia sprzeczne z oryginałem, które prowadziły do wielu błędów w przygotowaniu drewna i dopuszczaniu do obrotu. Podstawowym błędem jest wykonywanie badań typu „przez oszacowanie”. Deklaracja referująca wykonanie badań typu „przez oszacowanie” nie ma prawa być podstawą wprowadzenia do obrotu – jest nieważna. Tak samo nie mają zastosowania deklaracje, referujące do normy PN-D 9402.
    Konstrukcyjne drewno lite wymaga systemu oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych 2+. Drewno lite występuje w innych krajach pod nazwami: structural timber (EN); bois de structure (FR); Bauholz (DE); konstruktionsvirke (SE).
  2. Konstrukcyjne drewno lite łączone wzdłużnie na złącza klinowe (drewno konstrukcyjne na złącza klinowe), podlegające pod normę zharmonizowaną EN 15497. Drewno to nazywane jest często błędnie „KVH” – gdy w rzeczywistości nazwa ta zastrzeżona jest dla określonych wyrobów niemieckich i austriackich producentów. Sprzedający i produkujący takie drewno często nie wiedzą, że drewno to w rzeczywistości musi spełnić wymagania wskazanej wyżej normy zharmonizowanej, myląc wymagania dla drewna litego (podlegającego pod EN 14081-1) i te dla drewna łączonego wzdłużnie na złącza klinowe (podlegającego pod EN 15497). Błędnie wskazują spełnienie wymogów systemu 2+, gdy w rzeczywistości konstrukcyjne drewno lite łączone na złącza klinowe wymaga systemu oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych 1 (bardziej restrykcyjnego niż 2+). Drewno łączone na złącza klinowe, sprzedawane bez dokumentów referujących do systemu 1 w oparciu o normę EN 15497 nie jest dopuszczone do obrotu i nie może być wbudowane.
    Konstrukcyjne drewno lite łączone wzdłużnie na złącza klinowe występuje w innych krajach pod nazwami Structural finger jointed solid timber (EN); Bois massif de structure à entures multiples (FR); Keilgezinktes Vollholz (DE); fingerskarvat konstruktionsvirke (SE).
  3. Drewno klejone warstwowo, podlegające pod EN 14080:2013. Drewno klejone warstwowo często błędnie nazywane jest „BSH”, która to nazwa dotyczy tylko określonej grupy wyrobów niemieckich i austriackich producentów. Tak jak w wyżej opisanego drewna łączonego na złącza klinowe – i w tym sprzedawcy często często nie wiedzą, co sprzedają i jakie wymagania musi spełnić oferowany do sprzedaży wyrób. Zdarzają się nawet sytuacje, w których sprzedawca przekonuje, że wymagania normy zharmonizowanej EN 14080 są zarezerwowane dla drewna klejonego warstwowo, „to takie wielkowymiarowe elementy są”, a on przecież sprzedaje tylko elementy z BSH o małym przekroju… Tymczasem nie ma znaczenia, jakie parametry przekroju ma element. Zarówno 60×120 mm, jak i 200×2000 mm – jeśli wykonane są poprzez sklejenie lameli o grubości od 6 do 45 mm włącznie – stanowią drewno klejone warstwowo. Rozszerzając – każdy element wykonany przez sklejenie minimum dwóch lameli o grubości od 6 mm do 45 mm włącznie, jest drewnem klejonym warstwowo i musi spełnić wymagania wskazanej normy zharmonizowanej EN 14080:2013. Tu należy też wskazać kolejny błąd popełniany przez sprzedających, stosujących błędne nazwy. Otóż w niektórych ofertach można spotkać określenie „Duobalk” czy „Triobalk”. Elementy takie oferowane są albo z dokumentami, jak dla drewna litego (system 2+), albo bez żadnych dokumentów. W rzeczywistości nie istnieje coś takiego, jak „Duobalk” czy „Triobalk”. Są to nazwy pochodzące z bardzo starego niemieckiego systemu nazewnictwa, nie mające obecnie żadnego zastosowania. Jak wskazano wyżej – w każdym przypadku sklejenia minimum dwóch lameli (desek) o grubości 6-45 mm mamy do czynienia z drewnem klejonym warstwowo. Klasy tego drewna określone są również w normie zharmonizowanej EN 14080:2013. Nie wolno stosować normy EN 1194 i klas w niej występujących (a wciąż zdarzają się oferty dotyczące drewna klejonego w klasie GL 36c czy GL36h wg EN 1194 – gdy klasy te obecnie nie istnieją).
    Drewno klejone warstwowo wymaga systemu oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych 1.
    Drewno klejone warstwowo występuje w innych krajach pod nazwami Glued laminated timber (EN); bois lamellé collé (FR); Brettschichtholz (DE); limträ (SE).
  4. Konstrukcyjne sklejone drewno lite – podlegające pod EN 14080:2013. W odróżnieniu od opisanego w punkcie 3 drewna klejonego warstwowo, wykonywane jest poprzez sklejenie 2 do 5 elementów o grubości powyżej 45 mm i nie większej niż 85 mm. Szerokość i wysokość przekroju nie mogą przekraczać 280 mm. Jeśli ktoś oferuje do sprzedaży elementy opisane w tym punkcie – musi zapewnić wypełnienie przez oferowane wyroby wszystkich wymogów normy EN 14080:2013.
    Konstrukcyjne sklejone drewno lite wymaga systemu oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych 1.
    Konstrukcyjne sklejone drewno lite występuje w innych krajach pod nazwami glued solid timber (EN); bois massif reconstitué (FR); Balkenschichtholz (DE); limmat konstruktionsvirke (SE).

Podsumując tę część – przy zakupie wymienionych wyżej wyrobów należy żądać dokumentów (certyfikat CE, deklaracja stałości właściwości użytkowych) referujących do właściwych norm zharmonizowanych. Nie mają zastosowania inne dokumenty odniesienia. Zgodnie bowiem z Rozporządzeniem Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 13 czerwca 2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym (przypis 1, Załącznik 1 do tego Rozporządzenia) – deklaracje krajowe nie dotyczą wyrobów objętych normami zharmonizowanymi. Czyli – jeśli ktoś sprzedając drewno lite przedstawia certyfikat i deklarację, referujące do np. PN-D 94021 – przedstawia w rzeczywistości nic nie znaczący papier.

Jeśli natomiast ktoś oferuje do sprzedaży BSH, KVH lub Duobalk i Triobalk – należy podchodzić do takiego sprzedającego z dużą nieufnością. Prawdopodobieństwo bowiem, że sprzeda wyrób nie spełniający obowiązujących w Polsce wymagań, w tym wymagań normowych i/lub wytrzymałościowych jest bardzo duże. Na przykład będzie to coś określone jako KVH – z certyfikatem, jak dla drewna litego (system 2+) i wyprodukowane bez żadnej kontroli wytrzymałości złącza klinowego – czyli wyrób, którego nie wolno wprowadzić do obrotu i wbudować.

mgr inż. Ewa Kotwica

4.9/5 - (47 głosów)

Data publikacji: 11 lutego, 2019

4.9/5 - (47 głosów)


Komentarze


Udostępnij artykuł

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

  1. lisek
    wtorek, 12 lutego, 2019

    Drewno w budownictwie zawsze miało wysoką pozycję jeśli chodzi o materiał budowlany jak wykończeniowy.Warto zaopatrywać się w konstrukcyjne drewno tylko od zaufanych sprzedawców i posiadające odpowiednie certyfikaty,takie drewno z pewnością będzie długo nam służyło i jest bezpieczne.

  2. Jania
    czwartek, 14 lutego, 2019

    Materiały budowlane muszą być najwyższej jakości. Niestety na tym nie da się zaoszczędzić. Nie warto szukać tańszych zamienników, bo takim sposobem narobimy sobie więcej wydatków w przyszłości.

Podobne artykuły