Jakie poddasze nieużytkowe jest lepsze – wentylowane czy niewentylowane? Gdzie wentylacja nie jest potrzebna?

Wydatki na ogrzewanie są nadal istotną pozycją w domowym budżecie, nawet pomimo wprowadzania coraz bardziej restrykcyjnych przepisów budowlanych oraz stosowania grubszych warstw termoizolacyjnych. W wielu przypadkach główną przyczyną wysokich kosztów jest brak dbałości o zachowanie szczelności konstrukcji budynku i odpowiedniego wykonania warstw izolacyjnych. Szczególnie istotne jest to w przypadku poddaszy, które mogą znacząco wpływać na efektywność energetyczną całego budynku. Warto zastanowić się nad wyborem odpowiedniego rodzaju poddasza nieużytkowego – czy lepsze będzie wentylowane, czy niewentylowane?

Poddasze nieużytkowe wentylowane zapewnia cyrkulację powietrza, co może zapobiegać kondensacji wilgoci, jednak przy nieprawidłowym wykonaniu może prowadzić do strat ciepła. Z kolei poddasze niewentylowane charakteryzuje się lepszą izolacyjnością termiczną, ale wymaga szczególnej uwagi przy projektowaniu, aby uniknąć problemów związanych z wilgocią. Decyzja o wyborze odpowiedniego rozwiązania powinna uwzględniać specyfikę budynku, lokalne warunki klimatyczne oraz jakość zastosowanych materiałów izolacyjnych.

Szczelność domów jest dziś niezbędna

Nikogo nie trzeba przekonywać o tym, że otwarcie zimą okna czy drzwi spowoduje straty ciepła. Podobne wychładzanie budynku będzie miało miejsce, gdy konstrukcja posiadać będzie choćby niewielkie nieszczelności spowodowane brakiem dokładności czy wręcz lekceważeniem zaleceń technologicznych i wymagań przepisów budowlanych w zakresie hermetyczności. Jakkolwiek świadomość budowlana w Polsce rośnie, to całkowicie uszczelnione domy nie są nadal powszechne. A szkoda, bo dbałość o szczelność nie jest kosztowna i daje stosunkowo wysokie oszczędności.

Błędne założenia w stosowaniu membran

Materiałami, które służą do hermetyzacji przegród budowlanych są np. membrany paroprzepuszczalne i paroizolacyjne. Te pierwsze służą do ochrony i uszczelniania budynku od zewnątrz, te drugie do hermetyzacji od wewnątrz. Ich stosowanie wydaje się być już powszechne i nie jest skomplikowane, ale nadal spotkać się można z niepełnym zrozumieniem ich działania. Można usłyszeć opinię o konieczności pozostawiania nieszczelności pod membranami paroprzepuszczalnymi w trosce o zachowanie wentylacji, która ma sprawić skuteczniejsze wysychanie konstrukcji czy też zminimalizować możliwość powstania kondensacji pary wodnej. Wiąże się to prawdopodobnie z obserwacjami powstawania kondensatu na poddaszach w początkowej fazie, przy wysokiej zawartości wilgoci technologicznej, obniżaniu temperatury zewnętrznej oraz niejednokrotnie nieszczelnej paroizolacji.

Testy działania membran paroprzepuszczalnych rozwiewają wątpliwości

Dla lepszego zrozumienia, popatrzmy na przeprowadzane już wiele lat temu testy działania membran paroprzepuszczalnych DuPont™ Tyvek® w przypadku stosowania ich jako podkład paroprzepuszczalny na poddasze nieużytkowe.

• Ocena efektywności termicznej szczelnego zastosowania paroprzepuszczalnej membrany Tyvek® na poddasze nieużytkowe, BRE (Building Research Establishment) Garston, 1997-2000.

Badanie przeprowadzono już ponad 20 lat temu i polegało ono na sprawdzeniu poprawy efektywności termicznej stropu i warunków wilgotnościowych na poddasze nieużytkowe (zimne), chronione szczelnie ułożoną membraną paroprzepuszczalną Tyvek®, poprzez porównanie z bliźniaczym poddaszem wentylowanym w sąsiednim budynku. Badanie przeprowadzono na budynkach suchych.

Badanie potwierdziło zmniejszenie strat ciepła poprzez strop ocieplony wełną na poddasze nieużytkowe, w porównaniu z sąsiednim budynkiem posiadającym poddasze chronione podkładem bitumicznym z zastosowaniem szczeliny wentylacyjnej pod okapami i w kalenicy.

Dodatkowo, sprawdzano wilgotność krokwi drewnianych w różnych miejscach dachu, stwierdzając, że przez cały okres testu wilgotność drewna pod membraną Tyvek® pozostawała w bezpiecznym zakresie.

Wniosek: przez ponad dwuletni okres testu wilgotność drewna nie budziła zastrzeżeń. Mimo braku wentylacji pod membraną Tyvek®, poddasze pozostawało suche, a porównanie strat ciepła wykazało 20% zwiększenie efektywności termicznej stropu izolowanego wełną mineralną, w porównaniu z podobnym stropem na poddaszu wentylowanym.

• Test porównawczy wentylowanych i niewentylowanych dachów spadzistych w Bodmin, UK, styczeń – marzec 2012 r.

Uzupełnieniem wcześniejszych testów było dodatkowe sprawdzenie warunków na poddaszach: wentylowanym i niewentylowanym w nowych domach. Dzięki uprzejmości firmy South West Contractors MiSpace, na dwóch sąsiadujących, nowo budowanych budynkach zamontowano czujniki monitorujące i zapisujące wilgotność w różnych miejscach na krokwiach i w otoczeniu. Obydwa dachy były identycznie skonstruowane, z materiałem podkładowym DuPont™ Tyvek® Supro. Różnica między dachami polegała na tym, że na jednym z dachów membranę Tyvek® Supro zamontowano szczelnie, bez wentylacji, a na drugim z otworami wentylacyjnymi w okapach i kalenicy. Należy zaznaczyć, że za szczelność stropu pod poddaszem odpowiedzialna była paroizolacja o średniej szczelności dyfuzyjnej DuPont™ AirGuard® Sd5.

Rejestratory danych, mierzące temperaturę i wilgotność względną co godzinę, umieszczono w przestrzeni poddasza na linii kalenicy i w okapie. Zawartość wilgoci w drewnie rejestrowano na początku, w środku i na końcu okresu testowego.

Poddasze nieużytkowe – zarejestrowane dane na

Poddasze nieużytkowe wentylowane:
Średnia temperatura w kalenicy: 12,5°C
Średnia temperatura przy okapie: 10,6°C

Poddasze nieużytkowe niewentylowane:
Średnia temperatura w kalenicy: 12,7°C
Średnia temperatura przy okapie: 10,6°C
Średnia temperatura zewnętrzna: 9,15°C

Zebrane dane temperaturowe można podsumować następująco: średnie temperatury przy okapie i kalenicy są podobne, choć poddasze nieużytkowe wentylowane zarejestrowało większe ich zróżnicowanie (amplituda wahań była większa).

Zarejestrowane dane wilgotności krokwi na początku testu (8 luty 2012 r.):
Poddasze wentylowane: 17,1%
Poddasze niewentylowane: 19,1%

Wilgoć w krokwiach w połowie trwania testu (6 marca 2012 r.):
Poddasze wentylowane: 15,8% (-1,3%)
Poddasze niewentylowane: 16,8% (-2,3%)

Zawartość wilgoci w krokwiach pod koniec testu (12 kwietnia 2012 r.):
Poddasze wentylowane: 14,8% (-2,3%)
Poddasze niewentylowane: 16,8% (-2,3%)

Wilgotność krokwi mierzona była w takich samych punktach tych bliźniaczych dachów. Na pierwszy rzut oka widać podobne wartości, ale zauważyć można również, że proces wysychania w pierwszym miesiącu, przy niższych temperaturach, przebiegał szybciej na poddaszu niewentylowanym.

Oznacza to, że zastosowana membrana DuPont™ Tyvek® Supro nawet sprawniej odprowadza wilgoć w systemach zamkniętych w niższych temperaturach niż w konfiguracji z wentylacją. Jest to zgodne z innymi obserwacjami, które wskazują, że w niekorzystnych warunkach atmosferycznych (niska temperatura i wysoka wilgotność powietrza), szczelina wentylacyjna może wręcz dostarczać wilgoć z zewnątrz. Przeprowadzone testy oraz tysiące zabezpieczonych membranami Tyvek® i AirGuard® domów potwierdzają, że odpowiednia hermetyzacja przegród budowlanych wpływa nie tylko na zmniejszenie strat ciepła, ale i zwiększa bezpieczeństwo wilgotnościowe konstrukcji.

Na podstawie materiałów firmy DuPont™
inż. Liwiusz Okarmus
DuPont Polska Sp. z o.o.
construction.Tyvek.com
efektywnosc-energetyczna.dupont.com